40. Zilveren bruiloft (1913 – deel 2)

Als het S.S. ‘Besoeki’ op 3 november 1913 de haven van Rotterdam binnenvaart is dat voor u het einde van uw derde en laatste reis als stuurmansleerling en daarmee de afronding van het praktische deel van uw opleiding.

De gezagvoerder, Kapitein Koenderink, kan niet lovender zijn: 
“Ondergeteekende verklaart hiermede dat de stuurmansleerling H. Brautigam zich gedurende den tijd (± 10 maanden), welke deze, onder hem gediend heeft, in alle mogelijke opzichten [LT: onderstrepingen in rood] heeft getoond en bewezen te zijn, Uitmuntend, zoowel in Gedrag, IJver als Bekwaamheid, en op den ingeslagen weg doorgaand, een uitnemend officier voor de Nederlandsche Koopvaardijvloot beloofd te worden. de Gezagvoerder, C. W. Koenderink. Uitgereikt na ’t verkrijgen zijner voorgeschreven zeedagen, voor toelating tot afleggen ex. 3e St. [1]

Een uitmuntend officier! Hoe is dat voor u om zo’n enorm compliment te krijgen? Toch bent u niet bij de ‘Rotterdamsche Lloyd’ in dienst getreden.  Eerst gaat u zich voorbereiden op het examen voor derde stuurman. Met behulp van artificiële intelligentie vond ik het studieboek ‘Zeevaartkundige opgaven voor Aspirant Derde-Stuurlieden ter Koopvaardij’[2] uit 1913. Heeft u dat boek uit uw hoofd moeten leren?

Ik vermoed dat u weer thuis bent gaan wonen en dat uw broer Martijn nog in Nederland[LT1]  is. Al uw broers en zussen waren namelijk compleet aanwezig bij de viering van de zilveren bruiloft van uw ouders. Een fotograaf heeft voor die gelegenheid in zijn studio een mooi familieportret gemaakt. Ik denk tenminste dat dat alleen toen gemaakt kan zijn. Met drie zeelui in het gezin zal het niet vaak voorkomen dat iedereen tegelijk thuis is.

Ik denk dat u degene bent die, voor de kijker, het meest links zit. De staande man rechts lijkt me uw vijf jaar oudere broer Martijn. Het valt mij op hoezeer u en uw broer op elkaar lijken. Hij is 22 jaar oud en ziet er in mijn ogen nog ouder uit: geen kind meer, maar iemand die leiding geeft (hij is dan al tweede stuurman) en wat van de wereld heeft gezien. U omschreef hem in de brief in het vorige bericht als: “Hij is bijna een ‘kop’ groter dan ik, en tevens breeder.” U noemt hem “deftig”. Dat woord past bij deze goedgeklede heer met een mooie horlogeketting over zijn buik, die vol zelfvertrouwen naar de camera kijkt. 
De derde van links is uw jongste broer, Cor (13). Dat is duidelijk. Bij uw zussen moet ik gissen. De oudste zus (ook een Fie: 21) zit helemaal rechts, naast haar zit denkelijk de jongste zus, Marie (ook wel Rietje genoemd: 16), en het meest linkse meisje is dan Jet (19). Uw vader straalt gezag uit. Zijn indrukwekkende snor en zelfverzekerde houding dragen daar zeker aan bij. Uw moeder kijkt meer aarzelend. Wat is het boek dat ze vasthoudt? Dat kan ik op deze kopie helaas niet ontcijferen. 

De fraai gedrukte uitnodiging (op geschept papier?) gericht aan uw geliefde ‘Mej. Sophie Ides’ is bewaard gebleven. Zo gebeurt dat niet meer. Tenminste niet in mijn vrienden- en kennissenkring. Ik denk dat het percentage huwelijken dat de 25 jaar samen haalt nu veel lager is dan in uw tijd, maar dat kan ik niet staven met feiten. En degenen die het wel vieren, kondigen dat meestal eerst aan met een tekstbericht met het verzoek de datum van het feest te reserveren (‘save the date’), later gevolgd door een digitale uitnodiging met de details.

Voor uw ouders wordt op 7 december een receptie gehouden ‘ten hunne huize … Middenweg 53b’ en op 11 december 1913, de dag zelf, het feest met een ‘Diner en Souper … in den Huize ‘Oost-Indië’, Middenweg 6, Watergraafsmeer’.
Hoe toepasselijk dat het daar gevierd wordt, gezien de rol die Nederlands-Indië in uw leven speelt. 

Voor het zilveren bruidspaar is een heuse krant gemaakt: ‘Het Zilveren Huwelijksbootje voor Watergraafsmeer en Omstreken’, met daarin een lied op de wijze van ‘Hallo … Entos’. 
ENTOS staat voor de Eerste Nederlandse Tentoonstelling op Scheepvaartgebied, die in de zomer van 1913 gehouden was in Amsterdam-Noord. [3] Dat lied ken ik niet en ik heb gezocht naar de bladmuziek, maar die helaas niet gevonden.

Ik weet niet wie de dichters van dit lied zijn, maar het is een mooi relaas het leven van uw ouders: 

“…
Vlissingen, ’t eerste samenkomen, 
En wel in het Kerkgebouw …
…

Ma had een getrouwde zuster,
En Pa kwam daar ook aan huis,
’t Was wellicht reeds afgesproken,
’t Bruidje was dan meestal thuis.
Zij kroop door het kelderraampje,
En dat was voor hen genoeg.
Daar zij wederzijdsche liefde
in hun harte mededroeg; 
…”

Het lied, met maar liefst zeven coupletten, heb ik met plezier gelezen. De lol die de auteurs gehad hebben bij het maken van de krant spat eraf. Ik herken er de karakteristieke Brautigam humor in: tikje melig, tikje schuin, tikje plagerig. 

In deze krant staat het ‘Feest-programma’ met maar liefst tien onderdelen en in de pauze nog een ‘six-mains’ door de gezusters  Brautigam. Gezellig bijpraten is er niet bij, want “Het publiek wordt beleefd verzocht niet te praten of te vloeken tijdens de voorstelling.” Maar uit de rest van de tekst concludeer ik dat dat met een korreltje zout genomen moet worden. 

Onze tijd voelt zoveel vluchtiger. Aan de zilveren bruiloft van uw ouders hebben veel mensen weken-, misschien wel maandenlang gewerkt. Er wordt echt bij stilgestaan. 
Ik herinner me uit de verhalen van mijn ouders dat in hun tijd ook koperen bruiloften (12½ jaar getrouwd) groots gevierd werden met een diner met stijf gesteven linnen servetten en veel kristal en allerlei optredens. 
Dat is hele andere koek dan nu, waarin we haastig samengestelde A4-tjes inleveren met een paar herinneringen en bijbehorende foto’s die gebundeld overhandigd worden aan de feestvarkens op de avond van het feest met hapjes, drank, bijpraten en dat was het dan.
Op zo’n manier uitpakken als uw ouders doen is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd, maar aandacht kost niets: dat lijkt er in uw tijd nog volop te zijn.

Op 23 december 1913 laat u nog een serieuze portretfoto maken bij ‘American Automatic Fotografie’. Voor uw Fietje?

Illustraties

  • Familiefoto: v.l.n.r. (waarschijnlijk) Henri, Jet, Cor, Everard Brautigam, Jeanette Brautigam-Janssens, Martijn, Rietje, Fie Brautigam[4]
  • Portretfoto van Henri Brautigam, 23 december 1913[5]
  • Omslag ‘Zeevaartkundige Opgaven voor aspirant derde-stuurlieden ter koopvaardij’, 1913[6]
  • Getuigschrift H. Brautigam, d.d. 3 november 1913[7]
  • Uitnodiging voor het Zilveren Huwelijksfeest van de heer en mevrouw E. Brautigam-Janssens voor Mej. Sophie Ides[8]
  • Amsterdam – Middenweg met café Oost-Indië. Foto: Eigendom Jo Haen[9]
  • Het Zilveren Huwelijksbootje voor Watergraafsmeer en Omstreken, p. 1 t/m 4[10]

[1] Privé archief Mr E.A.G. Brautigam

[2] https://www.abebooks.co.uk/Zeevaartkundige-Opgaven-Aspirant-Derde-Stuurlieden-ter-Koopvaardij/19573072149/bd#bibliographic-details

[3] https://web.archive.org/web/20151125052041/http://www.geschiedenis-van-amsterdam-noord.nl/entos/

[4] Privé archief Mr E.A.G. Brautigam. Fotograaf onbekend

[5] American Automatic Fotografie, Amsterdam. Privé archief Mr E.A.G. Brautigam

[6] https://www.abebooks.co.uk/Zeevaartkundige-Opgaven-Aspirant-Derde-Stuurlieden-ter-Koopvaardij/19573072149/bd#bibliographic-details

[7] Privé archief Mr E.A.G. Brautigam

[8] Privé archief Mr E.A.G. Brautigam

[9] https://www.vriendenvanwatergraafsmeer.nl/middenweg-06/

[10] Universiteitsbibliotheek Leiden, Archief van Martinus Hendrikus Johanes Everardus Brautigam (KITLV), [H1162-55]


 [LT1]Wanneer ging Martijn terug?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *